Historie


Het Literatuurhuis is een in Nederland unieke combinatie van literaire activiteiten en expertise. De organisatie komt voort uit de SLAU, Het Poëziecircus, De Nacht van de Poëzie en Stichting Internationale Literatuurdagen Utrecht, stichtingen die al jarenlang literatuur op het podium brengen, met ieder een heel eigen programma, doelgroep en aanpak.

SLAU staat van oudsher voor een brede programmering van zowel proza als poëzie, fictie als non-fictie en bekende als onbekende auteurs, afkomstig uit zowel de hedendaagse letteren als het literaire erfgoed. SLAU is sinds 1983 als stichting actief, maar werd al in 1978 informeel gestart door schrijver en journalist Ed van Eeden. SLAU organiseerde maandelijks kleinschalige literaire avonden, zes edities van het festival Huis van de Poëzie en drie edities van het festival Literaire Meesters.

Het Poëziecircus, opgericht in 1996 door o.a. Ingmar Heytze en Vrouwkje Tuinman, ontstond vanuit het idee dat schrijvers en dichters niet uitsluitend thuishoren in bibliotheekzaaltjes en achter katheders, maar ook best op poppodia of in de kroeg kunnen optreden. Rond Heytze en Tuinman ontstond een collectief waartoe o.a. ook Ruben van Gogh, Menno Wigman, Tommy Wieringa, Hagar Peeters en Claudia de Breij behoorden, dat in café’s als De Bastaard en De Baas in Utrecht bijna maandelijks een literair circus opvoerde. Het Poëziecircus organiseerde sinds 2004 ook maandelijks een poetry slam in Utrecht en sinds 2006 het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam, de landsfinale voor de twintig poetry slams in het hele land.

In 2009 is Stichting Utrechts Internationaal Literatuurfestival opgericht, met name om ook internationale literatuur in het aanbod te verankeren. In 2011 vond de eerste editie plaats van City2Cities: Internationale Literatuurdagen Utrecht, een festival waarin jaarlijks auteurs uit twee steden, talen en culturen in Utrecht te gast zijn. Toen waren Edinburgh en Stockholm de twee gaststeden, tijdens de editie van 2012 lag de focus op Praag en Barcelona. In 2013 zijn Lissabon en Berlijn te gast. City2Cities is een echt Literatuurhuisproject avant la lettre, waarin SLAU, Poëziecircus en de Universiteit Utrecht intensief samenwerken.

De Nacht van de Poëzie - kortweg “De Nacht” – geldt al dertig jaar als een van de best bezochte poëzie-evenementen van de Nederlandse letteren. Tot 2007 werd De Nacht jaarlijks in maart gehouden in de grote zaal van Muziekcentrum Vredenburg. De unieke, achthoekige zaal met 21 in- en uitgangen vormde de ideale ruimte om de meer dan 2.000 bezoekers een nacht lang door te laten brengen met twintig dichters. De zaal werd in 2008 gesloten om pas medio 2014 na een ingrijpende metamorfose als Het Muziekpaleis TivoliVredenburg te herrijzen. In de tussenliggende jaren organiseerde de stichting Nacht van de Poëzie twee edities van De Nacht in de Stadsschouwburg Utrecht. Samen met partner TivoliVredenburg werkt Het Literatuurhuis aan een nieuw evenement waarin De Nacht als de hoogmis van de Nederlandse poëzie kan terugkeren in de moederschoot; de unieke zaal van architect Herman Hertzberger.